Featured

Uygurlar Kimdir ( Doğu Türkistan Tarihi )

Teşekkürler! Arkadaşlarınıza da önerin!

Bu videoyu beğenmediniz. Dikkate alacağız!

Ekleme Tarihi by
394 İzlenme
Tarih derslerinde Uygur devleti, ilk yerleşik hayata geçmiş Türk halkı, Uygurların dini, Uygurların yerleşik hayata geçmelerinin hayat tarzlarına etkisi nedir gibi sorularla geçiştirilen Doğu Türkistan halkı Türk ve dünya tarihinde kilit bir roldedir.
Uygur kelimesine Türk kaynaklarında ilk defa Orhun kitabelerinde rastların. Bilge Kağan yazıtında Göktürk kağanına vergi vermekle mükellef olduğu halde isyan eden ilteberler arasında yer alan Uygur ilteberinden bahsedilmektedir. Uygur, kelime manası olarak Ebulgazi Bahadır Han'a göre uymak manasına gelirken Kaşgarlı Mahmud'a göre ise "kendi kendine yeten" anlamına gelmektedir. Tarihte Uygur Kağanlığı kuracak olan halk dokuz oğuzlar adıyla anılan sonrasından Uygur boyunun katılımı ile On Uygurlar olarak anılacak olan boy federasyonudur. Bununla birlikte dokuz oğuz kelimesi Çin ve Arap kaynaklarında zaman zaman Uygur kelimesi yerine de kullanılmıştır. Oğuz kelimesi tarihte kökeni itibari ile günümüzde kullanılan manasından farklı olup Türk toplumu içerisinde Azerbaycan,Türkmenistan ve Türkiye Türklerini nitelendirmek için kullanılmamıştır.

Göktürk devletini Karluk ve Basmil boylarlarıyla birleşerek yıkan Uygurlar Kutluk Bilge Kül Kağan önderliğinde 744 tarihinde Ordu Balık şehri merkezli Büyük Uygur Kağanlığını kurmuştur. Orhun vadisinde yer alan Uygur başkenti Türklere özgü iki aşamalı bir sur sistemiyle korunuyordu. Uygur devletinin kuruluşunda yer alan Basmil ve Karluk boyları bu tarihten sonra modern ve yerleşik hayata geçmiş Uygur kültürünün ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Kısa sürede Orta Asya'nın egemen gücü haline gelen Uygurlar. Göktürk devletinin yıkılması sonrası Çin'in günümüz Doğu Türkistan'ının Güney Batı yarısını oluşturan Tarım Havzasındaki etkisine karşı Müslüman Araplarla Karluklar gibi ittifak kurmuş ve Talas Savaşında Çin'in bozguna uğratılmasında önemli katkıları olmuştur. Hatta Cengiz Han'ın emri ile 13.yüzyılda ortaya çıkarak kullanılmaya başlanan ilk Moğol alfabesi esasında Uygur alfabesinden Moğol İmparatorluğunun Uygur danışmanları tarafından türetilmiştir. Ayrıca bir Uygur Türkü tarafından Anadolu coğrafyasında da devlet dahi kurulmuştur. Bu devlet, Anadolu beylikler döneminde en geniş sınırlara sahip olmasına karşın okullarda pek fazla değinilmeyen Eretna Devletidir. Devlete adını veren Alaattin Eretna Bey bir Uygur Türküdür.

Takvimler 1862 yılını gösterdiğinde ise doğu Türkistan’ın çeşitli bölgelerinde Yakup Han önderliğinde yerel ayaklanmalar baş göstermişti.bu ayaklanmaların sonucu kuçar yarkent kaşgar ve ili şehirleri şehir devletleri şeklinde bağımsızlığını ilan etmişti. Takvimler 1862 yılını gösterdiğinde ise doğu türkistan’ın çeşitli bölgelerinde Yakup Han önderliğinde yerel ayaklanmalar baş göstermişti.bu ayaklanmaların sonucu kuçar yarkent kaşgar ve ili şehirleri şehir devletleri şeklinde bağımsızlığını ilan etmişti. Yakup Han mücadelesi esnasında dönemin Osmanlı padişahı Sultan Abdülaziz'e bir heyet göndermiş ve Osmanlı imparatorluğuna bağlanmak isteğini belirtmiştir. Osmanlı İmparatorluğu Yakup bey’in bu talebini kabul etmiş, Doğu Türkistan resmen Osmanlı topraklarına katılmış ve Sultan Abdülaziz han’ın direktifi üzerine Albay Kazım bey komutasında 5 muvazzaf ve 3 emekli Subaydan oluşan bir asker eğitim grubunu 1200 piyade tüfeği 6 sahra topu ve cephane yapımında kullanılan barut ve malzemeleri ile Hindistan üzerinden Doğu Türkistan’ın Kaşgar şehrine göndermiştir.
1931 yılına gelindiğinde ise Kumul kentinde Uygurların bağımsızlık mücadelesi neticesinde Çinlilere karşı büyük bir zafer kazanılmış ve 12 Kasım 1933’te Kaşgar’da Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti kurulmuştur.Hoca Hacı Niyaz devletin ilk cumhurbaşkanı olmasına karşın 4 yıllık bağımsızlık sonrası Ruslar Batı Türkistan'da soydaşı halklar arasında ayaklanmalara sebep olmasından korktuğu Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti'nin Çin işgaline girmesi için Çin'e destek vermiş ve 1937 yılında bölge tekrar Çin işgaline girmiştir.
1944 yılında ikinci dünya savaşının yıprattığı Çin yönetimine karşı Gulca'da tekrar ayaklanan Uygurlar, Tarbagatay, ili ve Gulca şehirlerini içine alan Şarkî Türkistan Cumhuriyetini kurmayı başarmıştır. Çin tarafından'da tanınan Şarki Türkistan, 1949 yılında Mao Zedong önderliğinde Çin'de gerçekleşen komünist devrim sonrası Çin ile imzalanan anlaşmalar hiçe sayılarak işgal edilmiştir.

Music: Amazing Cinematic Trailer Music / For You / King /
Description: https://www.youtube.com/c/NCMEpicMusic
Inspiration:
By Ender Güney
Osmanlı'nın Bilinmeyenleri Belgeselleri: https://goo.gl/V45KdI
Genetik Köken ve Soy Belgeselleri: https://goo.gl/RChUpw
Bilim ve Teknoloji Belgeselleri: https://goo.gl/XU65JQ
Unutulan Kahramanlar: https://goo.gl/na58ez
Bilinmeyen Tarih Belgeselleri:https://goo.gl/HA77Uf
Emir Timur Belgeseli: https://goo.gl/fckzff
Hayvan Belgeselleri: https://goo.gl/H04Jtd
İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Belgeselleri: https://goo.gl/kUxN05

Doğru Tarih ve Bilim İçin Ücretsiz Abone Ol: https://goo.gl/A0e36D
Kategori
Komik ve ilginc Videolar Bilgi Bankasi

Yorum Yazın

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın.